در صحرا واقع است ، هوايش به گرمى مايل ، هرچه بالاتر مىرود ، برودت زياد مىشود . تا به جايى مىرسد كه در مزارع آنجا درخت گردكان و زرش بسيار است و از دهاتى كه مركّبات و نخيلات دارد تا آنجا يك فرسخ و نيم الى دو فرسخ بيشتر نيست . اغلب ميوه‌جات ييلاقى و قشلاقى در آنجا موجود است . [ 76 ] در كوهستان آنجا زيره به عمل مىآيد . بيشتر محصولش گندم و جو و ماش و لوبيا و كنجد و خرما و باقلا و پياز و چغندر است . تخمينا سالى سه كرور از اين اجناس عمل مىآيد . در كوهستان آنجا قارچ و در صحرا بابونه و بادرنجبويه « 1 » دارد . و علف خوراك شتر و گوسفند زياد است . عدد نفوس آنجا از بومى دهات و ايلات ده هزار نفر مىشود . دو هزار مرد جنگى دارد . حيوان باركش آنها شتر است . شش هزار شتر و سىهزار گوسفند [ 77 ] دارند . مردم بومى دهات سرحدّ را پارسى مىگويند و مذهب‌شان شيعه است و ايلات آنها بلوچ و مذهبشان تسنّن . ولى همه « 2 » اسمى از مذهب دارند . شريعتى نمىدانند . از سرحدّ تا سيستان بيست و پنج فرسخ است . ايلات سرحدّ چندين اسم دارد ؛ از آن جمله يار احمدزهى و شهولى بر و پارسى . آنها هم فرقه به فرقه مىباشند . از آن جمله گرد به كاف فارسى كه به معنى پهلوان و دلير است . در كوهستان سرحدّ آثار دخمه زياد است . و رياست آنجا [ 78 ] با مددخان بوده كه از طايفهء كرد فارسى است . همه مردم سرحدّ از . . . و بلوچ طوق اطاعتش در گردن [ نهاده ] و پدر بر پدر در آنجا رئيس بوده . . . اكنون كه سنهء هزار و دويست . . . از نود سال متجاوز . . . او ضعيف شده مگر گوش . . . القصه سه سال قبل از آنكه ابراهيم . . . مددخان را اغوا كند . . . « 3 » بزرگ و رئيس آنجاست . و سعيد خان در بلوچستان و سيستان به شجاعت موصوف است . گويند از شاهدوست خان بامرى ، شمشير بهتر مىزند و شتر را مكرّر به يك ضرب دو نيم كرده . خود مصنّف در پارسال كه سنهء هزار و دويست و هشتاد و هشت هجرى بود ، او را در شهر كرمان ديدم . ولى مشاهدهء ضرب شمشير او را نكرده‌ام . قرار ماليات آنجا از محصولات و نخيلات

--> ( 1 ) . بادرنجبونه : معرب باردنگبويه ، گياهى است كه عقرب را هلاك و امراض سوداوى و بلغمى را نافع باشد . ( 2 ) . متن : همين . ( 3 ) . در اثر صحافى بخشى از نوشته كه در حاشيه بوده حذف شده است كه با نقطه‌چين . . . نشان داده شد .